This is default featured slide 1 title

This is default featured slide 2 title

This is default featured slide 3 title

This is default featured slide 4 title

This is default featured slide 5 title

WŁAŚCIWOŚCI TEORII

Właściwości formalne teorii Irwina są właściwościami bardzo systematycznie zorganizowanego systemu. Mimo że znajduje się w niej bardzo mało wyraźnie sformułowanych hipotez, to jednak sądzę, że jego teoria może być zakwalifiko­wana jako system hipotez zbliżony do systemu dedukcyjnego. Sposób przedstawiania jest bardzo ścisły, wiele jest sformu­łowań symbolicznych, chociaż wszystkie mają charakter jakościowy. Teoria Irwina należy do najbardziej orygi­nalnych spośród analizowanych przez nas teorii. Jest ona bardziej „poznawcza” niż jakakolwiek inna, znana nam teoria motywacyjna. Jest ona bardziej systematyczna i precyzyjna niż większość fenomenologicznych i humanistycznych teorii motywacji, jednocześnie pozwala ona wyjaśnić najbardziej skomplikowane rodzaje motywacji ludzkiej. Tak więc teoria ta integruje to, co najlepsze w behawiorystycznych i huma- 502 nistycznych koncepcjach psychologii.Teorii Irwina należałoby z pewnością poświęcić osobny roz­dział, tu jednak została omówiona dość skrótowo dlatego, że pojawiła się ona późno, tuż przed ukończeniem tej książki.

KLASYFIKACJA TERMINÓW

Jeżeli uznamy, że „sytuacje”, „czynność” i „wynik” należy sklasyfikować jako abstrakcyjne terminy opisowe, to musimy i też uznać, że „wspólne pole poprzedzające” (c.p.f. — common prior field), „właściwości różnicowalne” (discriminanda), „wspólne pole wyników” (common outcome field) oraz „wyniki odróżniane” (differential outcomes), są również terminami opisowymi . Konsekwentnie ; też musimy zaklasyfikować „czynność zamierzoną” (intentional act) oraz „czynność wybraną” (chosen act) jako terminy opisowe. Zgadzam się całkowicie z Irwinem, który wskazuje na podobieństwo między „czynnością zamierzoną” a „zacho­waniem celowym” Tolmana. Sądzę również, że czynność za- ; mierzona jest podobna do „zachowania ukierunkowanego na cel” (goal-directed behavior) u Bindry, chociaż jego teoria nie zakłada aż tak złożonych procesów poznawczych, jak teoria Irwina i Tolmana.Konkretny poziom D w teorii Irwina zawiera opisy eksperymentów — głównie eksperymentów nad różnicowa­niem i preferencjami. Wiele z tych eksperymentów jest pow­tórzeniem „klasycznych” eksperymentów przeprowadzonych dawniej przez innych psychologów, niektóre z nich stanowią jednak oryginalny wkład Irwina oraz jego współpracowników do tej dziedziny badań. Jednostki opisowe w teorii Irwina są głównie molarne, chociaż on sam całkiem wyraźnie stwierdza (s. 19), że„-Wydaje się, iż rozsądnie będzie, jeśli zaniechamy ustalania granic dla podstawowych pojęć, pozostawiając ich wyostrzenie dalszemu rozwojowi nauki. Można dopuścić zarówno czynności tak drobne, jak po­tencjały czynnościowe wytwarzane w pojedynczych komórkach nerwo­wych, jak i czynności tak rozległe, jak komponowanie przez Beetho- wena Kwartetu C-minor”.

OPISYWALNA SYTUACJA

Nieco dalej stwierdza on jednak (s. 12), że „sytuacja musi być opisywalna”, a na następnej stronie (s. 13) opisuje właści­wości organizmu w taki sposób:„Aby interpretować czynność, trzeba znać gatunek badanych osobni­ków, ich wiek, płeć, inteligencję, stan odżywienia, stan emocjonalny, stany oczekiwania i preferencji itd.”Większość tych właściwości byłaby również zaklasyfikowana w innych teoriach psychologicznych jako zmienne niezależne (zmienne S). Oczywiste jest tu podobieństwo do „HATE (heredity, age, training, and endocrines — dziedziczność, wiek, trening i hormony) Tolmana. Wynika stąd, że chociaż nie wszystkie wspomniane zmienne są bodźcami zewnętrznymi, to bezpieczniej jest powiedzieć, iż są to zmienne niezależne, w zasadzie opisowe. Sądzę, że to samo dotyczy pozostałych dwóch podstawowych terminów.„Czynność” jest zdefiniowana jako „wszystko”, o czym można powiedzieć, że organizm to robi” (s. 17).„Wynik” jest określony jako „warunki środowiska organizmu, stany i właściwości w jakiś czas po wykonaniu czynności”.  Jest to zatem bardzo podobne do „sytuacji”, którą określa się jako warunki w czasie czynności lub przed nią.

STOPIEŃ ZŁOŻONOŚCI

Klasyfikacja ze względu na stopień złożoności hipotez wskazuje, że hipoteza nr 1 jest jednowymiarowa, a hipotezy nr 2 i 3 są hipotezami wielowymiarowymi. W naszym prze- formułowaniu nie określiliśmy wyraźnie rodzaju interakcji między zmiennymi hipotetycznymi (z wyjątkiem 3b). Nie wiemy, czy powinna to być interakcja typu iloczynowego czy też addytywnego, dlatego też postawiliśmy tylko przecinek między terminami H(2.2.3.) Klasyfikacja hipotez według rodzaju założonych związ­ków funkcjonalnych jest bardzo trudna. Sądzę jednak, że Irwin przyjmuje w założeniu związki typu przyczynowo- deterministycznego. Jak już wspomnieliśmy, w przypadku teorii Irwina trudniejsze niż zwykle jest rozróżnienie między poziomem H a pozio­mem D. Jak wskazuje schemat , zaklasyfikowaliśmy wszy­stkie „podstawowe terminy”: sytuacja, czynność oraz wynik jako należące do abstrakcyjnego poziomu D. Klasyfikacji tej dokonaliśmy nie bez wahań, terminy te nie są bowiem zdefi­niowane jako zmienne niezależne lub zmienne zależne, jak zwykle definiuje się terminy S-R. „Sytuacja” jest zdefiniowana jako składająca się z „fizycz­nego i społecznego środowiska organizmu oraz z jego własnych stanów i właściwości psychicznych i fizjologicznych, poprze­dzających czynność” (s. 12). A więc wydaje się, że Irwin włącza do sytuacji pewne zmienne hipotetyczne, które w po­wyższym cytacie nazywa „właściwościami psychicznymi .