This is default featured slide 1 title

This is default featured slide 2 title

This is default featured slide 3 title

This is default featured slide 4 title

This is default featured slide 5 title

ZŁOŻONY UKŁAD FUNKCJONALNY

Jednym z ważnych pojęć stosowanych przez Łurię jest „zło­żony układ funkcjonalny”. W ten sposób określa on „złożoną adaptacyjną aktywność całego układu” (s. 17). Należy odróż­nić to od „funkcji” w innym znaczeniu, w którym termin ten należy rozumieć jako określoną właściwość tkanki. W tym drugim znaczeniu „funkcja” odnosi się zawsze do określonej tkanki lub określonego narządu, podczas gdy w znaczeniu wspomnianym wcześniej odnosi się zawsze do całego układu funkcjonalnego, złożonego z wielu tkanek lub narządów. „Złożone układy funkcjonalne” związane z procesami psy­chicznymi, takimi jak percepcja, pamięć i myślenie, składają się z okolic korowych (cortical zones) oraz układów podko- rowych. Okolice korowe są podzielone na:Okolice pierwszorzędowe: projekcyjne pola kory.Okolice drugorzędowe: asocjacyjne pola kory.Okolice trzeciorzędowe: są to tak zwane „okolice nakła­dające się na siebie” (overlapping zones), złożone z zacho­dzących na siebie jąder korowych poszczególnych anali­zatorów.Do układów podkorowych należą:Siatkowaty układ wzbudzenia (RAS). Okolice korowe włączone są w złożone układy funkcjonalne, których zadaniem jest analiza i synteza. Synteza móże być ponadto podzielona na: 1) syntezę równoczesną (obejmującą percepcję i rozumienie systemów relacyjnych) oraz 2) syntezę sukcesywną (obejmującą percepcję sekwencji oraz wykony­wanie wyuczonych ruchów).RAS ma istotne znaczenie dla „utrzymania ogólnego napięcia półkul mózgowych, koniecznego dla zachowania stanu czu­wania” (s. 32).

LUDZKIE PROCESY PSYCHICZNE

Doskonałe podsumowanie hipotez w teorii Łurii przed­stawione jest w „Przedmowie” (Łuria, 1966, s. XVII): „Zgodnie z tym ludzkie procesy psychiczne należy rozumieć jako zło­żone układy funkcjonalne, mające źródło społeczno-historyczne oraz wykazujące w swojej strukturze różne poziomy organizacji. Procesy te zachodzą w wyniku połączonej aktywności wielu okolic korowych, z których każda odgrywa swoją własną, specyficzną rolę w tych układach funkcjonalnych oraz stanowi istotny czynnik normalnego dzia­łania układu funkcjonalnego jako całości. Lokalne uszkodzenie mózgu, ] bezpośrednio powodujące utratę jednego z czynników istotnych dla powstawania procesów psychicznych, prowadzi do wtórnych zaburzeń układu funkcjonalnego jako całości; jednakże każde zaburzenie ma swój indywidualny charakter, zależny od tego, jakie ogniwo układu ; funkcjonalnego jest naruszone przez określone lokalne uszkodzenie mózgu. Z tego powodu analiza zmian w sferze procesów psychicznych j u pacjentów z lokalnymi uszkodzeniami mózgu może stanowić nie tyl- j ko ważny sposób topograficznej diagnozy uszkodzeń mózgu, ale także i metodę badania struktury samych procesów psychicznych, w związku i z czym może ona mieć w konsekwencji fundamentalne znaczenie dla rozwoju naukowej psychologii”.

WIĘKSZOŚĆ WYNIKÓW

Mimo to jednak w swojej własnej metodzie przejmuje niektóre naj­bardziej cenne właściwości analizy czynnikowej, a mianowicie tak zwaną „analizę syndromów”, którą opisuje w ten sposób (Łuria, 1966, s. 52):„W takich wypadkach badacz analizujący związek między procesami psychicznymi u danej jednostki ma zwykle wystarczająco wyraźny pogląd na rodzaj zaburzeń, pojawiających się jako bezpośredni sku­tek uszkodzenia korowego zakończenia jednego z analizatorów. Obser­wując wtórne zaburzenia w systemowych skutkach tych pierwotnych defektów oraz analizując je ilościowo i porównując z dokładnym opisem procesów psychicznych, które w tych wypadkach pozostają nie­naruszone, badacz może studiować w konkretnej postaci wzajemny związek między indywidualnymi formami aktywności psychicznej oraz wydedukować, na podstawie tego związku, czynnik, który stanowi je­go podłoże. Ta metoda badania pacjentów z lokalnymi uszkodzeniami mózgu ma wiele zalet i, pomimo wielu okoliczności komplikujących ją, może ona być stosowana jako uzupełnienie metody analizy czynni­kowej”.Metodami stosowanymi tu są testy kliniczne, połączone z ba­daniami neurologicznymi pacjentów z uszkodzeniem mózgu. Czasami metody te były uzupełniane eksperymentami z zasto­sowaniem warunkowania klasycznego. Większość wyników przedstawiona jest za pomocą behawio­ralnego języka danych.

BEZ ŻADNYCH TWIERDZEŃ

Przedstawiłem tu ten długi cytat, ponieważ sądzę, iż uzna­wana przez psychologów radzieckich, a wyrażona przez Łurię koncepcja człowieka, stanowi bardzo owocną, „dialektyczną” j syntezę czysto biologicznej, Darwinowskiej koncepcji człowieka, uznawanej przez większość psychologów Zachodu, ze starą humanistyczną koncepcją człowieka, przeżywającą obe­cnie renesans na Zachodzie, dzięki tak zwanym „psychologom humanistycznym”. Zgodnie z koncepcją radziecką, człowiek jest tworem zarówno biologicznym, jak i społeczno-historycznym. Łuria nie przedstawia żadnych twierdzeń metateore- tycznych. Wydaje się, iż pojmuje on swoją pracę głównie jako opisywanie wyników swoich badań empirycznych. Dokład­niejsze zbadanie wykazuje jednak, że posługuje się on także pewnymi zasadami wyjaśniającymi, zawierającymi konstrukty hipotetyczne. Te konstrukty hipotetyczne mogą być pojmo­wane jako stanowiące model mózgu, chociaż, w przeciwień­stwie do Konorskiego, nie przedstawia go w postaci modelu 508 graficznego. Łuria znacznie wyraźniej podaje swoje sformułowania twierdzeń metodologicznych. W związku z tym omawia on metodę analizy czynnikowej Spearmana i Thurstone’a, kryty­kując ją jako metodę zbyt formalną i zbyt statystyczną.