This is default featured slide 1 title

This is default featured slide 2 title

This is default featured slide 3 title

This is default featured slide 4 title

This is default featured slide 5 title

WŁASNA FILOZOFIA CZŁOWIEKA

Swoją „filozofię człowieka” wyraził bardzo jasno w następu­jącym fragmencie (Łuria, 1966, s. 21 -22):„Pod jednym względem jednak psychiczna aktywność ludzi różni się radykalnie od odruchowej aktywności zwierzęcia. Chodzi tu miano­wicie o jej społeczno-historyczne źródło oraz jej organizację struktu­ralną’’. „Do ważniejszych osiągnięć psychologii radzieckiej, jak na to wskazują prace wielu autorów (Wygotski, 1956, 1960; Leontiew, 1959, 1961), należy wprowadzenie do psychologii metody historycznej oraz po­twierdzenie tezy Marksa, iż umysł ludzki jest rezultatem społecznego trybu życia i że kształtowanie się pięciu zmysłów zewnętrznych jest dziełem podstawowych procesów rozwoju świata (K. Marks i F. Engels Wczesne Prace. Moskwa 1956, s. 593-594). Ta fundamentalna zasada, która znalazła konkretne zastosowanie w pracach psychologów radziec­kich oraz w pracach wielu naukowców Zachodu (Wallon, 1942 itd.), umożliwiła zupełnie nowe podejście do procesów psychicznych ludzi, całkowicie odmienne od ujęcia lansowanego przez współczesny pozyty­wizm.Zachowanie zwierzęcia, niezależnie od stopnia jego złożoności, jest wy­nikiem oddziaływania dwóch czynników: wrodzonych tendencji z jed­nej strony oraz bezpośredniego, indywidualnego doświadczenia, wytwo­rzonego w toku aktywności odruchowo-warumkowej — z drugiej stro­ny. W przeciwieństwie do tego warunki, w jakich formuje się zacho­wanie człowieka, obejmują jeszcze trzeci czynnik, który odgrywa de- j cydującą rolę w rozwoju zdolności ludzkich: przyswajanie doświadczę- 1 nia całego rodzaju ludzkiego, wcielonego w obiektywną działalność, I w język, wytwory pracy oraz formy życia społecznego istot ludzkich. To doświadczenie społeczne nie tylko kształtuje metody pracy ludz-11 kiej oraz działań na przedmiotach w środowisku zewnętrznym, ale stwarza także złożone i plastyczne metody kontrolowania przez jed- i nostkę swego zachowania oraz szeroki zakres zgeneralizowanych wyo- ] brażeń i idei, składających się na świadomość ludzką”.

TEORIA ŁURII

Łuria jest jednym z najbardziej znanych na Zachodzie współczesnych psychologów radzieckich. Od 1920 r. zajmował się neuropsychologią. Wiele jego książek zostało przetłumaczonych na język angielski. Wybraliśmy jedną z ostatnich książek tego autora, dostępnych w tłumaczeniu angielskim: Humań Brain and Psychological Processes (1966). Książka ta nie zawiera teorii motywacyjnej jako takiej, niemniej jednak znajdujemy w niej w tak dużym zakresie ogólną teorię psy­chologiczną, że może być użyteczne porównanie jej z innymi teoriami neuropsychologicznymi, analizowanymi w tej książce, na przykład z teorią Berlyne’a, Konorskiego, Pribrama itd. Poniższa analiza systematologiczna oparta jest na nie opu­blikowanej pracy Jutty Gravsholt, jednej z moich magistrantek. Łuria nie sformułował explicite swoich założeń filozo­ficznych, dotyczących problemu psychofizycznego, możemy jednak wnosić z tekstu, że rozpatruje on ten problem z mate- rialistycznego punktu widzenia. Jest to jednak bardzo wyra­finowany rodzaj materializmu, zbliżony do filozofii neutralno- -monistycznej, tak popularnej wśród filozofów i psychologów zachodnich.

ZASTOSOWANE MODELE

Hipotezy są na ogół hipotezami częściowo empirycznymi, przy bardzo niewielkiej liczbie hipotez czysto teoretycznych. Główna hipoteza — postulat Hulla w wersji Spence’a — jest złożoną hipotezą wielowymiarową. Nie ma żadnych wyraźnych sformułowań na temat zakładanych związkówZe względu na właściwości formalne teorii Fowlera należy ją zaklasyfikować jako system hipotez sformułowanych w sposób raczej precyzyjny w postaci stwierdzeń częściowo symbolicznych. Zastosowane zostały pewne modele gra­ficzne. Właściwości epistemologiczne teorii Fowlera są tego rodzaju, iż musi ona być zaklasyfikowana jako neutralna teoria wyjaśniająca — teoria S-HN-R. Wskaźnik teoria/empiria jest niski. Na podstawie szcze­gółowej rekonstrukcji teorii Fowlera sformułowanej w 15 hipotezach, Anne Yibeke Fleischer obliczyła:Wnioski. Sądzę, iż Fowler wykazał owocność przepracowania teorii Hulla-Spence’a na teorię ciekawości, która jest cenną alternatywą w stosunku do neuropsychologicznej teorii Berlyne’a. funkcjonalnych, z pewnym ryzykiem można jednak przypuszczać, iż chodzi tutaj o związki przyczynowo-deterministyczne.Na podstawie swoich eksperymentów ze szczurami Fowler sformułował pewne „prawa”, które można przedstawić w na­stępujący sposób:Zwierzę reaguje na zmianę w sytuacji bodźcowej specy­ficznym i różnorodnym zachowaniem eksploracyjnym.Intensywność zachowania eksploracyjnego jest proporcjo­nalna do wielkości zmiany w sytuacji bodźcowej (aż do pewnej granicy, w której zmiana sytuacji bodźcowej daje w wyniku zachowanie unikające). Jednostka opisowa w teorii Fowlera jest molarna.

W ZNANYM WZORZE

W tym dobrze znanym wzorze „E” jest „potencjałem pobu­dzenia” (czyli potencjałem wywołania redukcji). „H” jest „siłą nawyku” (zdeterminowaną przez liczbę prób), „D” jest popędem (w tym wypadku zdeterminowanym w znacznym stopniu przez stałość sytuacji bodźcowej), „K” jest „moty­wacją związaną z podnietą” (w tym wypadku zdeterminowaną  przez zmianę w stymulacji, uzależnioną od reakcji — patrz, „zmienne porównawcze” u Berlyne’a), wreszcie „I” jest „ha­mowaniem” (które w tym wypadku jest zdeterminowane między innymi przez liczbę prób nie wzmacnianych, czyli nie powodujących zmiany).Na podstawie tego krótkiego podsumowania możemy stwier­dzić że Fowler rozdzielił motywację „ciekawości” na dwie zmienne: „popęd znudzenia” oraz pewnego rodzaju „moty­wację związaną z podnietą w postaci zmiany”.Terminy H mogą być zaklasyfikowane jako terminy HN z neutralnym znaczeniem dodatkowym. Wszystkie te terminy I są terminami funkcjonalnymi, odnoszącymi się do procesów lub stanów — z wyjątkiem „H” (siła nawyku), który jest terminem dyspozycyjnym. D, K oraz I są terminami dyna­micznymi, odnoszącymi się do zmiennych wywierających wy­łącznie aktywujący wpływ na zachowanie (chociaż K — lub raczej związany z nią rR-sR — wywiera pewien wpływ ukie­runkowujący). H jest terminem kierunkowym, ponieważ „siła nawyku” jest zmienną wywierającą wyłącznie ukierunkowu­jący czy sterujący wpływ na zachowanie. E jest terminem wektorowym.